Avrupa Coğrafi Keşifler, Rönesans ve Reform hareketleriyle eğitim, sanat ve bilimde önemligelişmeler gösterirken Osmanlılar bu gelişmelere ayak uyduramamıştır.
Bu duruma;
I. Medreselerde pozitif bilimlerin ihmal edilmesi,
II. Beşik ulemalarının ortaya çıkması,
III. Eğitim-öğretim işlerinin vakıflar aracılığı ile yürütülmesi
gelişmelerinden hangileri neden olarak gösterilemez?