Paragrafta Anlatım Biçimleri Test 1

Sinop, Karadeniz’in en huzurlu şehirlerinden biridir. Limanı geçmişte deniz ticaretinin merkezi olmuş, kaleleri ise tarih boyunca birçok uygarlığa ev sahipliği yapmıştır. Bugün ise doğal güzellikleriyle yerli ve yabancı turistlerin ilgisini çekmektedir.

Bu parçanın anlatım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

Açık mavi gökyüzüne doğru mor dağlar yükse­liyor. Mor dağların eteğinde kırmızı kiremitli bir ev var, evin duvarlarına sarmaşıklar tırmanmış. Bacasından döne döne mavi dumanlar yükse­liyor. Çevresine yeşil ağaçlar yayılmış. Ağaçların arasında bir incecik yol kıvrılıyor. Yolun biraz ötesinden bir dere geçiyor. Dağların ardında güneş doğuyor. Güneşe doğru irili ufaklı bir kuş sürüsü uçuyor.

Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi ağır basmaktadır?

Dogmatizmin en çok tehlikeli olduğu alan, düşünce alanıdır. Düşünce nerede ve ne zaman dogmatik olduysa orada kavramıyla çelişmiş demektir. Nedir dogmacılık? Düşüncenin belli kalıplaşmış, dondurulmuş değişmez ve değiştirilmez formüllerle boş bir kasnak gibi işletilmesidir. Ne var ki düşünce denemez artık buna. Çünkü düşüncenin yapısı ilerlemek, derinleşmek, araştırmak, ilişki kurmakla belirlenir. Dogmatizm ise bütün bu sorunları kökünden halleder. Her şeyi hazır verir, komprime fikirler yutturur. Göze iki boyutlu ve menzili sınırlayan bir gözlük takarak bilgi ve fikir standartları saptar. Dogmatizmin tutsağı olmuş bir düşünce için ne yaratıcılık ne doğru değerlendirme mümkündür. Hatta bir filozofun söylediği gibi “Doğru bir saptama bile yapılamaz dogmatik düşünceyle.”

Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi yoktur?

Bir gün, bir öğle üstü idi. Kahvenin çardağı altında oturuyorduk. Bizim Mehmet Ali, Bekir Çavuş, Salih Ağa ve Muhtar hep orada idiler. Bahis, harp üzerine ve onun akıbetlerine dairdi. Onlara İstanbul’un, dört devletin askerî işgali altında olduğunu, İzmir’den tâ Bursa’ya kadar Yunanlılar tarafından istila edildiğini, Adana’dan henüz Fransızların el çekmediğini, Urfa’da, Antep’te kanlı olaylar cereyan etmekte olduğunu haber veriyor ve her birinin yüzüne ayrı bir dikkatle bakıyordum. Hiçbirinde ne hayret ne dehşet ne de alelâde bir alâka izine tesadüf etmedim. Ateşin içinden henüz çıkmış olan Mehmet Ali bile artık bunları geçmiş zamana ait bir masal gibi dinliyordu.

Bu parçanın anlatımında aşağıdaki anlatım biçimlerinden hangisine başvurulmuştur?

Doğu ile Batı arasında mutlaka tercih yapmak zorundaymışız gibi hareket ediyoruz. Kültüründen utanan, bunu terbiye edilmesi gereken bir gericilik olarak algılayan bir elitizm var. Siyasi ve askeri elitizm toplumu ile ne kadar barışık? Aydınlar kendi toplumunu tanımıyor. Bu, edebiyatçılar için de geçerli.

Bu parçada aşağıdaki anlatım biçimlerinden hangisi kullanılmıştır?

Ulucami’nin içi insanı büyüler. Yüksek kubbeleri, süslü hat yazıları ve içeriye süzülen loş ışık, ziyaretçilere huzur verir. Caminin ortasındaki şadırvan, sessizliğe karışan su sesiyle adeta zamanın akışını unutturur.

Bu parçada kullanılan anlatım biçiminin işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

Yapay zekâ, sağlık alanında hastalıkların erken teşhisinde kullanılmaktadır. Bunun yanında ulaşımda güvenliği artırmak için otonom araçlarda da önemli bir rol üstlenmektedir. Ancak yapay zekânın etik sınırları hâlâ tartışmalıdır.

Bu parçada aşağıdakilerden hangisine başvurulmamıştır?

Sabahın ilk ışıkları ormanı aydınlatıyordu. Çiçeklerin üzerindeki çiy damlaları parıldıyor, ağaçların arasından kuş cıvıltıları yükseliyordu. Bu sessizlik, insana huzur veren bir tablo oluşturuyordu.

Bu parçada kullanılan anlatım biçiminden hareketle aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Köyün yola bakan evlerinin önünde, eriyen karın altından çıkan toprak buğulana buğulana nemini kaybetmeye, kurumaya yüz tutmaktaydı. Toprak kirden, pastan arınmış; sünger gibi yu­muşamıştı. Etrafta duman kokusu vardı. Toprak çözülüp suyu emmeye, emdikçe kabarıp şiş­meye, gövdesini yumuşatmaya hazırlanıyordu. Köyün çamurlu sokaklarında düşe kalka ilerlem­eye çalışıyordu çocuklar. Ufukta baharın haber­cisi leylekler görülüyordu.

Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerin han­gisinde verilenlerden yararlanılmıştır?

Kitap fuarlarının ve çok şükür ki okuyanın da eskiye göre epeyce çoğaldığı günümüzde bir kitaptan ne anlamalıyız? İki kapak arasına girmiş sayfaların hangilerine kitap denilmelidir? Bir kitap insana ne vermelidir? Kitap adıyla piyasada sebil edilen matbaa hamulesi kâğıt ciltlerinde gerçek bir kitabın özelliklerinden ne kadarı mevcuttur? İhtiva ettiği konu itibariyle ne tür kitaplar lüzumlu, hangileri eğlencelik hatta gereksizdir? Sorular, sorular... Ve özet bir cevap: Kitap, vaktiyle medeniyet tarihimizi etkileyen yığınla anlam taşıyan bir kültürel nesne. Tıpkı Cemil Meriç’in “Her toplum bir kitaba dayanır, senin kitabın hangisi?” demesi gibi...

Bu parçanın anlatımıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

1850 yılından itibaren ortalama 1ºC olan küresel ısınmadaki artış, 2030’dan itibaren 1,5 derecenin üzerine çıkma eğiliminde. Bu artış önlenemezse Dünya’yı görülmemiş doğal felaketler bekliyor. Bu nedenle, küresel ısınmanın BM Raporu’na göre 1,5ºC ile sınırlandırılması gerekiyor. BM yetkilileri 1,5 derece hedefini tutturmanın bilimsel açıdan mümkün göründüğünü ancak bunun için ülkelerin küresel ısınma ile mücadelede şimdiye kadar üstlendiklerinden çok daha fazlasını yapmaları gerektiğini belirtiyor. Örneğin, 2050 yılına kadar küresel düzeyde arz edilen elektrik enerjisinin yüzde 70 ile 85 arasında yenilenebilir enerji kaynaklarından temin edilmesi bu önlemlerden sadece biri.

Bu parçanın anlatımıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Osmanlı Devleti 14. yüzyılda Bursa’yı fethederek başkent yapmıştır. Bu şehir, devletin büyüme döneminde siyasi ve ticari açıdan önemli bir merkez hâline gelmiştir.

Bu parçanın anlatım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?